Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 3 september 2009

Vaststelling Kieslijst D66

Op de dag dat onze beroemde dorpsgenoot Jan Wolkers overleed, hield D66 Oegstgeest haar eerste themabijeenkomst onder het motto Terug naar Oegstgeest. Het onderwerp was Privacy in de digitale wereld en het werd ingeleid vanuit Europees en Nederlands perspectief.

Sophie in 't Veld, voorvechtster van digitale burgerrechten en D66-lid van het Europese Parlement, verzorgde de aftrap. Zij heeft zich de afgelopen jaren sterk gemaakt voor burgerbelangen op Europees niveau. Haar centrale stelling is dat het eigenlijk niet gaat om privacy maar om democratie. Er is geen uituil tussen veiligheid en privacy. Iedereen wil dat tegen terroristen wordt opgetreden, maar er dient controle te zijn op opsporingsinstanties. Dat is internationaal onvoldoende geregeld. Bovendien leiden de digitale opsporingsmethoden (data mining, profiling) tot een omkering van de bewijslast (iemand die aan het profiel voldoet, moet bewijzen dat hij geen verdachte is). Tot overmaat van ramp zijn deze methoden eigenlijk te grof en dus inefficiënt. Zij wees er ook op dat we door de afwijzing van de Europese grondwet eigenlijk met de rechtsbescherming slechter af zijn in het nieuwe verdrag (waarover de Europese ministerraad gisteren overeenstemming bereikte).

Daarna ging Matt Poelmans, directeur van het platform Burger@Overheid, in op de Nederlandse ontwikkelingen. Het overheidsbeleid is gericht op gemak en betere dienstverlening. Als burgers zijn we blij dat de overheid klantgerichter gaat werken en eigenlijk vinden we dat dat niet snel genoeg gaat. We hebben een elektronische handtekening in de vorm van DigiD (al kun daar je nog niet zoveel mee). Er is een burgerservicenummer, zodat je niet iedere keer opnieuw bekende gegevens hoeft aan te leveren. Maar dat betekent ook dat overal gegevens worden opgeslagen. Er worden pogingen gedaan om inzicht te geven, bijvoorbeeld via de Persoonlijke Internet Pagina, maar dat staat nog in de kinderschoenen.

Kunnen we de overheid kunnen vertrouwen dat ze gegevens niet voor andere doeleinden gebruikt dan waarvoor ze zijn opgeslagen? Immers "function creep" ligt op de loer: als men bepaalde gegevens toch heeft , kan men ze ook wel ergens anders voor gebruiken (niet alleen aanslagen mee voorkomen, maar bijvoorbeeld ook verkeersboetes mee innen). Burgers werken dat zelf fin de hand. We willen veiligheid en accepteren overal cameratoezicht in publieke ruimtes. Om "Maasmeisjes" te voorkomen komt er een Elektronisch Kind Dossier, waarin vanaf volgend jaar het hele leven vanaf de geboorte wordt vastgelegd. De OV-chpkaart wordt aangeprezen met de slogan "Het leven wordt steeds gemakkelijker". Ondertussen worden ieders reisgegevens vastgelegd.

Behalve bij de overheid laten we overal bewust of onbewust digitale voetstappen na, bijvoorbeeld als we op internet informatie zoeken of zaken doen. Commerciële bedrijven zoals Google weten veel over ons en ook die gegevens worden zonder ons medeweten gebruikt. Bovendien zijn ze slecht beveiligd, wat identiteitsdiefstal mogelijk maakt. Wie is verantwoordelijk voor misbruik?

Uit de discussie die volgde bleek dat het onderwerp bij de aanwezigen (onder wie ook niet-partijgenoten) leefde. Het is lastig om als individu te weten wat er allemaal speelt. en waarop je moet letten. Bewustwording is nodig omdat de mens de zwakste schakel is. Als burger moet je de overheid kunnen vertrouwen. Bij een enkeling was er ook begrip dat de politie alle mogelijk middelen gebruikt.

Sophie toonde zich bezorgd over de uitholling van de democratische rechtsstaat waneer controlerende instanties als parlementen buiten spel komen te staan. Ze zag wel als lichtpuntje dat privacy steeds meer gaat leven.

Matt sloot de avond af met de constatering dat de grootschalige opslag van gegevens en de onbegrensde combinatiemogelijkheden nog veel onopgeloste vraagstukken meebrengen. Mensen zouden minder naïef of nonchalant moeten zijn als het hun persoonlijke levenssfeer betreft (zorgvuldige omgang met wachtwoorden). Ook moet men geen overdreven verwachtingen van de techniek hebben (zoals biometrische identificatie). Zonder in doemscenario's te denken of over een nieuw 1984 te speculeren, zouden burgers en politici zich veel meer bewust moeten zijn van de risico's. De politiek (ook die in Oegstgeest) zou meer aandacht moeten geven aan maatwerk en keuzevrijheid bij de herinrichting van overheidsprocessen.